ประวัติ พระเจ้าศรีธรรมาโศกราช ปฐมกษัตริย์แห่งนครศรีธรรมราช

      พระเจ้าศรีธรรมาโศกราช เป็นปฐมกษัตริย์ผู้ครองนครศรีธรรมราช เป็นต้นราชวงศ์ ปทุมวงศ์เป็นผู้สร้างเมืองนครศรีธรรมราช
จากชุมชนเดิมซึ่งมีชื่อเรียกว่า ตามพรลิงค์ บนหาดทรายแก้ว (บริเวณตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราชในปัจจุบัน)
เมื่อปลายพุทธศตวรรษที่ 17 จนกลายเป็นนครรัฐหรือเป็นอาณาจักรใหญ่ในคาบสมุทรไทย ก่อนที่จะเข้ารวมอยู่ในราชอาณาจักรไทย
สมัยกรุงศรีอยุธยาในต้นพุทธศตวรรษที่ 20 พระนามกษัตริย์ พระองค์นี้ ปรากฏอยู่ในหลักฐานประวัติศาสตร์ท้องถิ่นหลายชิ้น
เช่น ตำนานเมืองนครศรีธรรมราช และจารึกดงแม่นางเมือง (จารึกหลักที่ 35) เป็นต้น

กำเนิดและที่มา
     กำเนิดและที่มาของพระเจ้าศรีธรรมาโศกราช (หรือ พญาศรีธรรมาโศก) ปฐมกษัตริย์แห่งนครศรีธรรมราชสันนิษฐานไว้เป็น
สามทางคือ
ทางที่หนึ่ง จากจดหมายเหตุตำนานเมืองนครศรีธรรมราช ฉบับวัดเวียงสระ อำเภอ เวียงสระ จังหวัดสุราษฎร์ธานีและฉบับบ้านทุ่งตึกอำเภอคุระบุรีจังหวัดพังงากล่าวว่าพระเจ้าศรีธรรมาโศกราชเป็นชาวอินเดียชื่อ พราหมณ์มาลี ได้อพยพลงเรือสำเภาหนีการรุกรานของข้าศึกมาจากอินเดียแล้วขึ้นฝั่งทางภาคใต้ฝั่งตะวันตกมาตั้งหลักฐานบนหาดทรายแก้วแล้วสถาปนาชุมชนดังกล่าวเป็น นครศรีธรรมราชในช่วงปลายพุทธศตวรรษที่ 17

ทางที่สอง จากตำนานเมืองนครศรีธรรมราช กล่าวว่า
พระเจ้าศรีธรรมาโศกราชเคยเป็นผู้ครองเมืองอื่นมาก่อนภายหลังเกิดไข้ห่าระบาดในเมืองนั้น จึงอพยพผู้คนลงเรือหนีมาขึ้นที่หาดทรายแก้วได้ตั้งบ้านตั้งเมือง เรียกว่า นครศรีธรรมราช และได้สร้างสถูปเจดีย์สำหรับบรรจุพระบรมสารีริกธาตุเมื่อปีมหาศักราช 1089 (พ.ศ.1710)

ทางที่สาม จากจารึกดงแม่นางเมือง อำเภอบรรพตพิสัย จังหวัดนครสวรรค์ กล่าวว่าราชวงศ์ศรีธรรมาโศกราชเดิมอยู่ที่เมืองละโว้
เมื่อราว พ.ศ.1658 ต่อมา ถูกพระเจ้าสุริยวรมันที่ 2 แผ่อำนาจเข้ามาครอบครองราชวงศ์นี้จึงสลายไประยะหนึ่งก่อนจะอุบัติขึ้นใหม่
แต่ต่อมาก็ถูกพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ซึ่งเรืองอำนาจในกัมพูชากลับมารุกรานอีก จึงอพยพหนีลงมาตั้งถิ่นฐานใหม่ที่หาดทรายแก้ว
แล้วสถาปนาขึ้นเป็น นครศรีธรรมราช